Hương Đạo: Triết Lý Về Mùi Hương & Sự Khai Ngộ Thân Tâm

Từ ngàn xưa đến nay, con người luôn quen miệng khen một nén hương này "thơm quá", hoặc chê một mùi hương khác là "hôi hám, khó ngửi". Nhưng nếu chúng ta ngồi lặng lại, lột bỏ mọi định kiến và quán chiếu thật sâu vào bản chất của vạn vật: Thực chất tất cả các mùi trong vũ trụ này không có tự tính thơm hay hôi.

Mùi hương vốn dĩ chỉ là những tổ hợp phân tử hóa học hữu cơ bay lơ lửng trong không gian. Nó không mang theo một nhãn mác nào của sự tốt - xấu. Chính vì không có tự tính, nên cùng một mùi hương: người này hít vào thấy thơm ngát say đắm, lòng dạ mở mang; nhưng người kia ngửi thấy lại nhăn mặt, khó chịu, thậm chí buồn nôn.

Hãy ngẫm lại:

• Mùi rơm rạ thơm sau mùa gặt: Đó là mùi của mùa màng no ấm, báo hiệu lương thực dồi dào, xua tan nỗi sợ hãi về nạn đói của tổ tiên.
• Mùi trầm hương, mùi tùng bách, mùi quế: Là mùi của sự thanh lọc, ấm áp, xua tan u ám và ẩm mốc trong những ngày đông giá rét.
• Mùi trần bì, mùi ngải cứu: Là mùi của những vị thuốc cứu mạng, làm thông kinh hoạt lạc, ấm tỳ vị mỗi khi thân thể nhiễm phải phong hàn.

Ngược lại, những mùi báo hiệu sự phân hủy, thối rữa, nấm mốc độc hại hay vi khuẩn gây bệnh — não bộ lập tức phát tín hiệu cảnh báo nguy hiểm và gán cho nó là "mùi hôi" để ta tránh xa nhằm bảo toàn tính mạng. Thơm hay hôi, xét cho cùng, chỉ là tấm gương phản chiếu nhu cầu sinh tồn và sự tương thích sinh học của cơ thể con người.

Đa số những mùi hương mà con người chúng ta say mê gọi là "thơm", trong tự nhiên lại chính là vũ khí tự vệ kiên cường nhất của giới thực vật để chống lại sự xâm lấn của sâu bệnh, vi khuẩn và nấm mốc:

Vỏ Quýt, Vỏ Bưởi (Trần Bì)

Túi tinh dầu dày đặc bao bọc bên ngoài lớp vỏ như một tấm giáp sinh học ngăn chặn nấm mốc xâm nhập, xua đuổi côn trùng đục khoét để bảo vệ hạt giống non nớt bên trong.

Trầm Hương Rừng Sâu

Không tự nhiên sinh ra. Khi thân cây dó bầu bị thương tật bởi giông bão, nấm kiến đục khoét, cây dồn hết nhựa sống quý giá về vết rách để tự chữa lành. Nhựa trầm kết tinh qua hàng chục năm mà hóa thành kỳ trân.

Cây quế tích tụ tinh dầu cay ấm trong lớp vỏ để chống mối mọt đục thân; ngải cứu và tùng bách chứa hàm lượng cao các hợp chất kháng khuẩn, kháng viêm để tồn tại giữa thiên nhiên khắc nghiệt.

Khi chúng ta thắp lên một nén hương làm từ trầm hương và bát vị thảo mộc mộc mạc, thực chất ta không chỉ đang ngửi một mùi thơm, mà ta đang tiếp nhận chính dòng năng lượng tự chữa lành, tự kháng sinh mà đất trời và cây cỏ đã tích tụ qua năm tháng.

Tuy nhiên, nếu một người chỉ biết lên rừng thu hái mấy thứ nguyên liệu quý ấy về, cho vào cối nghiền thành bột mịn, rồi dùng máy ép đùn ra từng que nhang — người đó mới chỉ dừng lại ở vai trò của một người thợ cơ khí.

Người nghệ nhân thực thụ về hương phải là người thấu hiểu sâu sắc quy luật vận hành của Thân và Tâm.

Cơ thể con người chúng ta không phải là một khối vô tri; chúng ta thu nạp và tương tác với toàn bộ vũ trụ bên ngoài thông qua năm giác quan (Lục căn):

Mùi hương không bao giờ đứng một mình trơ trọi. Nó là một mảnh ghép hòa quyện trong tổng thể của toàn bộ các giác quan. Người nghệ nhân làm hương khi nhào nặn từng thớ bột, canh cữ từng milimet thước nhang, đều phải đặt cả tâm ý chánh niệm vào đó, để khi sản phẩm hoàn thành, nó mang theo sự an định tuyệt đối.

Bát cháo hoa vốn dĩ vẫn chỉ là một bát cháo gạo bình thường. Nhưng điều gì đã khiến nó trở thành mỹ vị tuyệt đỉnh trong đời nhà vua?
Đó chính là "Bối Cảnh" — là trạng thái tiếp nhận của Thân và Tâm tại thời điểm đó.

Thưởng hương cũng y như vậy!

Một nén nhang dù được chế tác từ trầm rục tự nhiên đắt đỏ hàng triệu đồng, dù được ủ hương hai lần công phu trong chum gốm Bát Tràng, nhưng nếu bạn thắp lên trong một căn phòng bừa bộn rác rưởi, trong khi tâm trí bạn đang bốc hỏa vì toan tính thiệt hơn, tay lướt mạng xã hội liên tục và tai nghe những thanh âm chát chúa... thì nén nhang ấy cũng chỉ còn là làn khói vô tri làm cay mắt mà thôi.

Muốn nâng việc đốt nhang lên tầm Hương Đạo, ngoài chất lượng nguyên liệu thuần khiết của nghệ nhân, thì chính người thưởng hương chúng ta phải là người kiến tạo nên một Bối Cảnh tôn nghiêm cho khoảng thời gian đó.

Bối cảnh của Hương Đạo không đòi hỏi những trà thất xa hoa, cầu kỳ. Nó có thể bắt đầu từ những điều vô cùng giản dị:

Làn khói mộc thuần khiết lúc thẳng vút như thác nước chảy ngược, lúc cuộn tròn xoáy lượn như dòng đời trôi lăn.

Đó có thể là 30 phút ngồi tĩnh tọa sau 9 giờ tối. Bạn lau sạch mặt bàn trà, thắp một ngọn nến nhỏ, rót một chén nước ấm và châm một nén Nhang Không Tăm Phù Vân Hương.

Bạn không cần cố gắng gượng ép tâm trí phải "trống rỗng". Bạn chỉ cần ngồi lặng yên và ngắm nhìn nén nhang đang cháy:

• Lúc làn khói thẳng nhẹ bay vút lên cao: Tựa như một dòng thác nước thanh tịnh đang chảy ngược về trời. Đó là biểu tượng của tâm nguyện hướng thượng, sự thanh thoát, buông xả mọi gánh nặng phàm trần để trở về với cội nguồn an lạc.
• Lúc làn khói lại chao đảo, cuộn tròn, xoay lượn chập chùng: Nó nhắc nhở chúng ta về sự thăng trầm, biến dịch không ngừng của kiếp người giữa dòng đời. Có tụ thì có tán, có vinh thì có nhục, tất cả chỉ như một làn khói mỏng manh hiện rồi lại tan biến vào hư không.